Pole tekstowe: Skrócona bibliografia opublikowanych tekstów

Biuletyn Polonijny  jedno z najstarszych polskich pism lokalnych w Zachodniej Kanadzie. Powstał w późnych latach 20-tych ubiegłego wieku w Calgary przy ówczesnym Klubie Polskim.  Po II wojnie światowej Klub przeistoczył się w Związek Polaków a następnie w istniejące do dziś Stowarzyszenie Polsko-Kanadyjskie. Biuletyn w większości swego bytu wydawany był jako miesięcznik.

Od lat 50-tych był wspólnym wydawnictwem Stowarzyszenia Polsko-Kanadyjskiego, Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Calgary i Parafii Matki Bożej Królowej Polski prowadzonej przez księży Towarzystwa Chrystusowego.

Autor został redaktorem naczelnym Biuletynu w drugiej połowie lat 80-tych i prowadził go przez blisko 5 lat. Współpracował wówczas w redakcji z: Józefem Zeignerem (z ramienia Stow. Polskich Kombatantów), Janem Kuczajem, Antonim Nieumierzyckim oraz Ewą Weissman, Krystyną Halor i in. .  W tym okresie wprowadził pełną komputeryzację sposobu składania i łamania pisma oraz doprowadził do zakupu drukarki offsetowej. W pracach techniczno-drukarskich wielką pomocą byli panowie Zeigner i Nieumierzycki.

W kilka lat po odejściu autora od redakcji, miesięcznik zamknięto. Do tej decyzji przyczynił się niewątpliwie wielki rozwój dostępu do informacji przez Internet i brak zapotrzebowania prowadzenia takiego pisma wśród nowej emigracji. Niewątpliwie z dużą stratą dla rozwoju słowa polskiego i dokumentacji lokalnego życia polonijnego. W latach 70-tych i 80-tych pismo było szeroko kolportowane w Calgary, Edmonton i Lethbridge, a miało stałych czytelników nawet w odległym Quebec. Przez ostatnie 20-25 lat swego istnienia pismo prawie całkowicie utrzymywało się z regularnych subskrypcji czytelników, a Organizacje opłacały wydatki kapitałowe (maszyny do pisania, komputery, drukarki itd.) i wspierały redakcję okazując jej swą opiekę i lojalność.

Autor poza kierowaniem generalnym redakcją, prowadził w miesięczniku regularne działy: felieton redakcyjny i Kronikę wydarzeń. Składa się na to ponad 40 felietonów i szereg osobnych tekstów publicystycznych, wywiadów i recenzji. W tym czasie Biuletyn publikował cykle ciekawych tematów, np. z podróży po świecie znanego kalwaryjskiego globtrotera Aleksandra Bąka, o sztuce, zbiorach archiwalnych i wystawach (m.in. Archiwum  Waltera Chuchli w Glenbow Museum) autorstwa Ewy Smitwhick, i inne.

 

Czas najstarsza polska gazeta Zachodniej Kanady założona w 1915 roku, ostatni numer w roku 2004.  Wydawana w Winnipegu przez Polish Press Limited. W latach współpracy tygodnika z autorem, naczelnym tygodnika był Jerzy Mroczkowski. Mroczkowski, były dziennikarz PRL-owski, znany był ze swoich antykomunistycznych przekonań i akcji.  Słynny z tego, że podczas wizyty Józefa Cyrankiewicza w Chicago, miał mu publicznie napluć w twarz. Autor publikował w Czasie artykuły polityczno-historyczne oraz felietony polityczne. Zaczął wówczas używać pseudonimu „Bepege” do niektórych tekstów. Pseudonimu tego używał później sporadycznie w tekstach publikowanych w „Związkowcu” i „Głosie Polskim”. W roku 1984 Zarząd pisma zwrócił się do autora propozycją objęcia redakcji „Czasu”. Propozycji tej nie przyjął.

 wybór ważniejszych tekstów opublikowanych w tym tygodniku:

 Niepodległa ale Jaka?” esej polityczno-społeczny o kształcie przewidywanej nadchodzącej suwerenności Polski /Czas, 23 marca, 1983,  jako Bepege);

„Od dyktatury PZPR do dyktatury jednostki” artykuł o zmianach strukturalnych reżymu PRL po 1981  /Czas, 24  grudnia 1983, jako Bepege);

„Grenada w rok później” felieton o sytuacji politycznej na Grenadzie po amerykańskiej interwencji /Czas, 24 listopad 1984/;

w 1984 roku autor rozpoczął w Czasie (kontynuował to potem w Głosie Polskim) druk cyklu „Pogwarek”, reportaży literackich z podróży po Kanadzie i świecie (Polinezja) /© B. Pacak-Gamalski, „Pogwarki”/;

„Piłsudski w oczach pokolenia 45-55” /10 marca, 1984/ i „Największe zwycięstwo” /12 maja, 1984/ - dwa eseje historyczno-polityczne o kształtowaniu się niepodległości w latach 1913-1918 o raz wpływie tej legendy na pokolenie urodzone w PRL  /oba teksty w Czasie pod nazwiskiem ©B. Pacak-Gamalski. Teksty były pochodną większego tekstu powstałego skutkiem długich rozmów i wynikłej z nich propozycji adiutanta Marszałka J. Piłsudskiego, prezesa Instytutu J. Piłsudskiego w Londynie gen. T. Alfa-Tarczyńskiego i oryginalnie przeznaczonego dla „Kultury” paryskiej.  Kiedy teksty zostały złożone, Redaktor J. Giedroyć musiał dostosować kolejne numery „Kultury” do dramatycznie zmieniającej się sytuacji w Kraju – późna jesień 1981 roku -  i w planowanym numerze się nie ukazały. Do tego tematu autor już z Giedroyciem w późniejszych latach nie wracał. /

„Temat bumerang” felieton o kształcie nowej emigracji polskiej  /Czas, 14 kwietnia, 1984, jako Bepege/

 

Związkowiec przez wiele lat najważniejsze polskie pismo (tygodnik) wydawane w Kanadzie, w Toronto. Organ Związku Polaków w Kanadzie. Istnieje od roku 1933. Autor współpracował z redaktorami naczelnymi: Jackiem Adolfem i Jackiem Borzęckim.

krótki wybór ważniejszych tekstów opublikowanych w tym tygodniku:

Przypowiastka o wyborach” felieton o wyborach federalnych w Kanadzie /Związkowiec, nr 86 z 30.10.1984 r., jako Bepege/

„Polemika polemik i na temat słów kilka” artykuł polemiczny w dyskusji z E. Zymanem (red. „Głosu Polskiego”) i J. Matejko (eseista, prof. socjologii na Uniwersytecie Alberty) nt. stosunków polsko-niemiecko-rosyjskich /”Związkowiec”, nr 90 z 13.11.1984, ©B. Pacak-Gamalski/

W 1985 autor (jako Bepege) opublikował wywiad-rzekę (w kilku kolejnych numerach „Związkowca”) z własnym ojcem – B. Milo Pacakiem  nt. jego drogi przez sowieckie obozy pracy po aresztowaniu pod Wilnem w akcji „Burza” (Wileńska Dywizja AK) i dramatycznej ucieczki przez centralna Rosję do Polski. Tytuły kolejnych odcinków: „Pierwsze dni w sowieckiej niewoli”, „W sowieckich koszarach”, „Na Sybir” .

 

Głos Polski  tygodnik wydawany w Toronto od roku 1903. Autor współpracował z red. naczelnym Edwardem Zymanem.

Kontynuował tu reportaże literackie z podróży po Kanadzie i Europie. Publicystyka polityczno-społeczna, dziennikarstwo lokalne, krytyki.

 krótki wybór tekstów:

„To ja proszę o głos” głos w dyskusji redakcyjnej nt. legalizmu (lub tegoż braku) władz RP na Uchodźstwie („polski” Londyn) /”Głos Polski”, 21 stycznia 1985, @B. Pacak-Gamalski/

„Nierocznicowe myśli po rocznicy”  artykuł o potrzebie formowania silnego i ostrego stanowiska politycznego Emigracji wobec kwestii pełnej suwerenności i niepodległości

( w w/w tekstach i wielu innych autor stał uporczywie na stanowisku politycznego maksymalizmu Emigracji – „nie o różowy kompromis nam chodzi a o POLSKĘ wolną i suwerenną ) /”Głos Polski”, 25 czerwca, 1985, @ B. Pacak-Gamalski/

„Czy przekroczymy próg dojrzałości?” – esej otwierający szeroką dyskusję nt. stanu, potrzeb i przyszłości Polonii kanadyjskiej /”Głos Polski”, 28 stycznia, 1986, @B. Pacak-Gamalski/

„Opozycja – po co i kiedy?”  tekst opublikowany po zakończeniu londyńskiego Kongresu Kultury Polskiej będący polemiką referatu dr. Waldemara Kuczyńskiego „O niektórych postawach w opozycji”. /”Głos Polski”, 11 luty, 1986, @B. Pacak-Gamalski/

„Wtedy, kiedy podróże istotnie kształcą”  recenzja zbioru karaibskich reportaży literackich Adama Tomaszewskiego „Szkunery i wyspy”. Autor wysoko ocenił walory książki i reporterski talent Tomaszewskiego. / „Głos Polski” 9 lipca, 1987, @B. Pacak-Gamalski/

 

Takie Życie  tygodnik wydawany od 1994 roku w Vancouverze. Red. nacz. Andrzej Manuski.

Autor pisał dla tygodnika teksty z zakresu publicystyki społeczno-kulturalnej, recenzje, dziennikarstwa lokalnego.

krótki wybór ważniejszych tekstów:

„Równi i równiejsi”  felieton w reakcji na oburzenie pewnych grup emigracyjnych w związku z wyborem A. Kwaśniewskiego na Prezydenta RP. Autor przypomina o demokratycznych prawach wolnych wyborów parlamentarnych i szanowania woli wyborców /”Takie Życie”, 10 luty, 1996, @B. Pacak-Gamalski/

Socjalna kontrrewolucja”  esej o zmianach społeczno-światopoglądowych współczesnych społeczeństw u progu XXI wieku z naświetleniem historycznej genezy tych zmian. Esej ukazal się w dwóch częściach w następujących po sobie kolejnych wydaniach. / „Takie Życie”, 30 marca, 1996, @B. Pacak-Gamalski/

„Wacław Iwaniuk – poeta i obywatel”  pożegnalny szkic oceny postaci świetnego poety, zmarłego 4 stycznia 2001 roku Wacława Iwaniuka / „”TŻ”, 19 maj, 2001, @B. Pacak-Gamalski/

„Z liszki motyl nie wyfrunął, czyli brak metamorfozy”  krytyczna recenzja książki E. Zymana „Metamorfozy głębin twoich”. Książka była zbiorem artykułów wcześniej publikowanych w lokalnej prasie polonijnej pod pseudonimem „Marian Chudzik”. Autor ubolewał nad faktem poświęcenia książki literackiej miernocie i marnowania szczupłych zasobów materialnych wydawnictwa emigracyjnego na tego typu nie służące niczemu i nikomu wydawnictwa. /”Takie Życie”, 21 luty, 2004, @B. Pacak-Gamalski/

„Czas refleksji”  felieton moralnej refleksji nad Człowiekiem i Jego postawą życiową pisany po śmierci Jana Pawła II / „TŻ”, 30 kwietnia, 2005, @B. Pacak-Gamalski/

„E pur si muove”  opinie i refleksje autora wywołane próbami (tak w Kraju, jak i – często ustami polskiego Korpusu Dyplomatycznego – na Obczyźnie) „odczernienia” PRL-wskiej przeszłości Polski /”TŻ”, 21 maj, 2005, @B. Pacak-Gamalski/

W „Takim Życiu” autor publikował szereg recenzji teatralnych, m.in.:

„Metamorfoza” (15.05.1999) o  występach Teatru „Atelier” z Sopotu;

„O la Boga, panie Gombrowicz” (13.11.2004), „Shisgal w Teatrze Popularnym” (29.01.2005), „Polski teatr w Kanadzie” (11.02.2006), „Szmoncesy nad Pacyfikiem” (03.02.2007) o Teatrze Popularnym J. Kopczewskiego w Vancouverze;

„Spotkanie ze sztuką” (26.02.2005) o wizycie i teatrze Omara Sangare.

 

Gazeta Informacyjna  tygodnik wydawany w Surrey, B.C. od 1993 roku.  Red. nacz. Elżbieta Kozar.

Autor zamieszcza w tygodniku (nieregularnie) krótkie noty recenzenckie z lokalnych wydarzeń na niwie kulturalnej.

M. in.  „Spotkanie z poezją Bogdana Czaykowskiego” z 18 czerwca, 2005 roku. W tekście tym autor opublikował własny wiersz dedykowany poetom z grupy „Kontynenty”, do której należał B. Czaykowski.

 

Głos Pruszkowa  miesięcznik wydawany w Pruszkowie. Tytuł założony w 1919 roku.

W latach 2006-07 autor publikował w nim felietony-refleksje z powrotów do Europy.

 

Dialogi kwartalnik społeczno-kulturalny wydawany w latach 80-tych w Edmontonie, Alberta. Autor współpracował z red. nacz. prof. Edwardem Możejko. Kwartalnik był ambitna próbą stworzenia w Kanadzie autentycznego polskiego periodyku literacko-społecznego.

Publikował tam eseje społeczno-polityczne oraz własną twórczość poetycką.

krótki wybór tekstów opublikowanych w tym kwartalniku:

Rozmowa z lustrem” proza poetycka i wiersz – świadectwo „emigracyjnej epopei” generacji autora  / „Dialogi”, październik, 1985, nr 1(5), @B. Pacak-Gamalski/

„Książka, którą warto przeczytać”  recenzja szkiców wspomnieniowo-literackich Jadwigi Jurksztus-Toamszewskiej „Wczoraj i dzisiaj”  / „Dialogi”, lipiec 1986, nr 4(8), @B. Pacak-Gamalski/

W numerze pierwszym „Dialogów” autor zaprezentował swój esej w trójgłosie (I. Adel-Człowiekowski, E. Zyman i B. Pacak-Gamalski) na temat kształtu i wizji współczesnej emigracji polskiej.

 

Muzyka21 wydawany w Warszawie od 1999 roku miesięcznik muzyki klasycznej. Red. nacz. Jan Jarnicki.

„Koncert Krzysztofa Kaczki w Vancouverze”  relacja z koncertu flecisty K. Kaczki  /”Muzyka21, styczeń 2007, nr 1(78), @B. Pacak-Gamalski/

„Dwa spotkania muzyczne”  o koncercie i fortepianie Paderewskiego oraz o prapremierze utworu Ryszarda Wrzaskały „Geisha”

 / „Muzyka21”, marzec 2008, nr.3(92), @B. Pacak-Gamalski/

 

Strumień rocznik twórczości polskiej wydawany w Vancouverze od 1999 roku. Red. nacz.  B. Pacak-Gamalski. Wydawnictwo założone wspólnie przez B. Pacak-Gamalskiego i Stow. Artystów i Przyjaciół Sztuk „Pod skrzydłami Pegaza”.

krótki wybór tekstów opublikowanych w roczniku:

„od Redakcji”  felieton z zarysem sytuacji współczesnego twórcy emigracyjnego i założenia programowe redakcji; w tym wydaniu też sześć wierszy autora  („Strumień”, nr 1, 1999/2000)

„Zapis pamięci zmysłowej w wierszu lirycznym”  esej o niezbędności autentyzmu w przekazie zmysłowości w poezji lirycznej; dwa wiersze autora  („Strumień”, nr 2, 2000/2001)

„Portret w negatywie” pośmiertne wspomnienie o rzeźbiarzu i koledze redakcyjnym Ryszardzie Wojciechowskim  („Strumień”, nr 3, 2004-2005)

„Niezwykły zeszyt poetycki”  esej o poezji Stanisława Kowalczyka z wojennego tomiku „Osty kwitnące”; dwa wiersze autora  („Strumień”, nr 4, 2007)

„Teatr Polski w Kanadzie - zarys historii” szkic o historii polskiej i polonijnej sceny w Kanadzie („Strumień”,

nr 5,2009)

W każdym wydaniu rocznika autor publikuje też własne krótkie recenzje z najciekawszych -jego zdaniem - nowych pozycji  wydawniczych.

 

 

powrót do str. 1