Mary’s Wedding – a theatrical success

J. Siedlanowska, B. Pacak-Gamalski, Harrison MacDonald - po spektaklu

At the age of 33, Calgary-based young actor and playwright Stephen Massicott finished his new work, “Mary’s Wedding”. It was his first full size drama prepared for Alberta Theatre Project. It received enthusiastic reviews and subsequently played on many stages in Canada (including a National Arts Centre in Ottawa) and abroad. In 2011 it was even staged as an opera in Victoria under the direction of Michael Shamata. And finally, Wendy Bollard did her own staging of ‘Mary’s Wedding’ in Lower Mainland, in White Rock. Her choice of actors was impeccable. As her instructions to allow themselves to submerge in the actual study of the time, the protagonists times and character.
And so they did.
As I watched, on very austere stage, Julia’s Siedlanowska portrayal of Mary and Harrison MacDonald vision of Charlie, I couldn’t help but be fully enveloped by their tragic story, by it’s believability, it’s pathos. A story of love cut short by the I World War. Story repeated thousands of time in many towns and villages of Europe and North America. Tragic – yes. But also common. For as long as there were wars (and it seems they were as common as peace times, if not more, throughout the course of history of humanity…) there were young lovers, who were first separated by swords and cannons, and ultimately one was killed as the other mourned. Story of romantic love, innocent, yet full of dreams and expectations unfulfilled at the end. How many times it could be told? And how to tell it to offer some sense of originality, importance? In a word: how to make it relevant for contemporary viewer?
Tragic story of two lovers is just about (if not “the one”) the most used subject in literature. Predating Helen of Troy by few thousands years. After all, even the Sumerian ‘Gilgamesh’, the oldest survived written story, is in an essence, a story of tragic love between two friends.
Maybe Massicott asked himself that question, before he sat to write his play? If he did, he gave himself the right answer: do not embellish, do not make it extraordinary, do not look for surreal, ‘out of the world’ experiences and effects. Just tell it as it is. As plainly as possible. Than everyone will understand it, everyone will feel it, will be touched by it. For beauty and true tragedy touches us all. Not in a theatrical (sic!), or too sentimental, or hysterical way.
“Mary’s Wedding” in a way is a monologue. It is Mary telling us her dreams. Or nightmares. After all, we meet her two days prior to her wedding and two years after her lover’s death on the battlefield in Europe. The year is 1920. Charlie therefore, is an apparition. A boy we see and hear through Mary’s memories and dreams. We might be even confused somewhat, as Charlie is the one we see first. Flesh and blood. He actually opens the play almost as a narrator, explaining what we are about to see. His introduction leaves the audience in a strange conundrum: didn’t we think that he dies during the war? And if Mary is now awaiting her wedding, than how is it possible? Surely, she was going to marry him, didn’t she? And since he is telling us now, in a present tense, that she is going to be married and he is flesh and blood (or it seems), than maybe he did survived?! O, why not start in a proper chronological order: they meet young and innocent, fell in love, he goes to war and never comes back, she suffers, is heartbroken? Finally, as time goes by, she is getting married to someone else but never forgets her first love.
But that trick used by the writer and by the director allows us that sense of not knowing absolutely; sense of foreboding, yet slightly lifted by faint hope. It allows us to see Charlie not as a dead war hero listened to with reverence, but as an alive boy, almost young man. It allows us to see him, as we see ourselves. One of us. Or the way we were, when we were his age. It would be impossible to have such a connection with an apparition, no matter how sympathetic.
Mary does not play a role of heartbroken heroine from melodramatic picture. She is ‘matter-of-fact’ storyteller. Yes, she is young and innocent. But also very practical. And worldly. After all she did come from England and must be a little bit more rational than the ‘colonials’ on some homestead farmland in the middle of nowhere! She even allows herself (not notwithstanding the notion of appropriateness of situation, of course!) to slight irony from time to time, to poke innocent fun at her, immature at times, boyfriend. Or her, ah-so-British, mother. But as time goes by, as the news of war reaches her – she knows. And she knows what it means. And what Charlie will do. After all, all boys, all men do it always. They don’t understand it what it means. They just don’t!. It is no use to tell them that, to explain it. The immature and senseless trust in the ridiculous ideas of honor and duty. The romanticism! The call of the ‘charge of a Light Brigade’! She knows that she can’t stop him, can’t change his mind. But she will try, she will attempt. And she will forget at that moment the ‘stiff upper lip’, the manners, she will loose her composure. She will fight knowing that she will loose… . But she couldn’t not to. Just as she will try later, in her dream, to stop him from getting kill. She will know that it is only a dream, that he can not see or hear her. But she will try, by God she will. What else can she do, what else if she loves him and knows that he loves her!? She can’t just let it happen, she can’t … And yet it does happen.
And it happens exactly the same way it did the first time. At the beginning, during that storm. But she did not know it than. And now she does. So no matter how you watch it: from the end, or from the beginning. It always ends the same way. Charlie dies. The telegram arrives to his father. Charlie is not coming back. Mary is practical. Not that she waits for some miracle. She just needed little time, she needed to mourn, couldn’t let go of her dream so quickly. And Charlie will be coming back to her in her dreams. Just a little fainter, just not as often … She knows. And her husband-to-be? He is a good man. He knows too and will understand. Charlie knows it, too.
Julia Siedlanowska as Mary was superb. Her maturity as an actress showed through every phrase, every gesture. Even when she was periodically assuming the role of Sergeant and than officer Flower – Patrick’s commander. Few years ago, I saw her first time on stage during one of plays produced by The Vancouver Polish Theater. I noticed her and remember congratulating the director for a talented, new young actress. In Massicotte’s play Julia showed herself as a wholly grown talent, artistically mature and confident.
Harrison MacDonald played his part the best way it should have been. With full vulnerability, thus attesting to the character’s certain immaturity, boyishness and naivety.
Perhaps it is true that as we age, we become more sentimental. Perhaps. On the other hand, people like me, who have seen many a play, written about quite a few – I should be a bit cynical, cold. Perhaps.
But as time for curtain call came – Ms. Siedlanowska and Mr. MacDonald achieved what should be considered as the ultimate actor’s dream: they have made their story true. I believed them and was moved. Therefore can say without any doubt that director Wendy Bollard made a theatrical success.

Posted in Literatura, scena, this & that (English) | Tagged , , , | Leave a comment

i przyszła, wywalczona, upragniona – wolność

Prezydent Narutowicz i Naczelnik Piłsudski

Oczywiście nie mogę nie złożyć hołdu Człowiekowi, pod którego dowództwem i wizją Polska odzyskała niepodległość i zajęła należne Jej miejsce na mapie Europy i świata – Józefowi Piłsudskiemu.
Wspominam też dziś z serdecznością dużą, nieżyjącego od wielu, wielu lat generała Tadeusza Alfa-Tarczyńskiego, z którym u schyłku Jego życia połączyły mnie więzi przyjaźni i wzajemnego szacunku. Pan Generał (tak się do niego zwracałem, mimo Jego protestów) był oficerem Pierwszej Brygady Kadrowej w szeregach, której obalał w imieniu Polski, pierwszy raz od 120 prawie lat, szlabany graniczne zaborców. W latach przebywania Marszałka w Sulejówku, był Jego szefem sztabu. Po Kampanii Wrześniowej i upadku Francji znalazł się w Wielkiej Brytanii. Przez jakis czas przebywał w Szkocji na Wyspie Węży, gdzie mściwy i zazdrosny o popularność Legionistów premier generał Sikorski de facto uwięził wielu wyższych polskich oficerów z obozu sanacyjnego. Po wojnie Alf-Tarczyński poświęcil sie trzem pasjom swojego żołnierskiego, prostego życia: pracy nad udokumentowaniem życia i dzieła Marszałka; opieką nad rodziną Marszałka (tj. Panią Marszałkową Aleksandrę Piłsudską i córkami Marszałka: Wandą i Jadwigą, które nazywał po prostu Wandzia i Jagódka), z którą związany był faktycznie od samego popczątku; i wreszcie prywatnej pasji lierackiej. Kiedy go poznałem (na spotkanie zaprosił mnie publicznie przez ogłoszenie w prasie polskiej w Londynie, bo nie mieliśmy innego kontaktu!) był Prezesem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, w POSK-u. Ku mojemu zdumieniu i wielkiej radości poprosił też by przyszła na nie dr. Wanda Piłsudska – córka Marszałka. Owa “Wandzia”, jak się do niej zwracał (” Wandziu, podejdź tu bliżej proszę, chcę Ci przedstawic pana Bogumiła, młodego obrońcy Twojego taty z kraju”), była już panią nie pierwszej młodości, trzymającą się bardzo prosto i skromnie ubraną w czarną, prosta garsonkę, z ciemnymi, upiętymi w tył siwiejącymi włosami. Mówiła mi bardzo dużo, wspominając ojca i naświetlając pewne szczegóły związane z plotka krążąca w Warszawie, jakoby zwróciła się do reżymu o pozwolenie na przyjazd na mszę w katedrze św. Jana poświęconą Marszałkowi. W tej mszy brałem naturalnie udział (było to wielkie wydarzenie z tłumami ludzi, biskupstwem – ale bez Prymasa – i z plutonem oficerów Marszałka pod komendą generała Romana Abrahama). W Londynie brałem udział w jakiejś dyskusji prasowej na ten temat (na łamach Tygodnia Polskiego i Dziennika Żołnierza) i w trakcie tej polemiki wyłoniła się właśnie kwestia domniemanej prośby Wandy Piłsudskiej o przyjazd do Kraju na tą uroczystość w Warszawie (okazją była 40. rocznica śmierci Marszałka w 1975 roku). Naturalnie, będąc ‘młodym a dumnym’ byłem najświęciej wyznawcą tej pogłoski, z zacięciem argumentując (w co ja i koledzy absolutnie w Polsce wierzyliśmy), jak to lękliwe władze PZPR-u (partia bolszewicka) córce Marszałka wjazdu zabroniły! Pani Wanda z dobrotliwym uśmiechem i rozbrajającą serdecznościa wyjaśniła, jakim absurdem byłoby, gdyby ona, córka głównego filara niepodległości Polski, de facto twórcy tej niepodległości i Naczelnika Państwa miała się zwrócić do rządu reprezentującego wrogie mocarstwo o pozwolenie na przyjazd do … Polski! A gdyby nawet zrobiono to dyplomatycznie poprzez osoby trzecie – kto mógłby jej gwarantować, że nie wykorzystano by to dla niecnych celów propagandy komunistycznej? Wyjasnienie to wydało mi sie (i de facto było w samej rzeczy) tak proste i oczywiste, że sam pojąć nie mogłem, że w tą romantyczną plotkę wierzyłem! No, ale młodość do logicznych przemysleń nie zawsze pasuje. Pod koniec spotkania pani Wanda Piłsudska zniknęła, by wrócić po chwili z pieknym dla mnie prezentem – dedykowaną osobiście dwutomową wielką biografią Józefa Piłsudskiego autorstwa Wacława Jędrzejewicza, współpracownika Marszałka, dyplomaty i historyka. Jędrzejewicz był wówczas prezesem Instytutu J. Piłsudskiego w Ameryce.

dedykacja dla mnie od gen. T. Alfa-Tarczyńskiego (1981)

W cieniu legendy Piłsudskiego żyłem przez cały okres młodości w Polsce. Był dla mnie uosobieniem najlepszych cech patriotyzmu, wielkich zdolności militarnych i wizji dla Polski. Znałem Piłsudskiego-mit, Piłsudskiego-legendę. To wizyta w Londynie i zadzierżgniete tam znajomości pozwoliły mi zobaczyć Piłsudskiego-człowieka. Wielkiego ale odbrązowionego, naturalnego. Jedną z najtragiczniejszych postaci współczesnej historii polskiej. Historii kraju o wolność, którego poszedł sie bić z przeważającymi armiami potężnych mocarstw w 1915 i potem w 1920. I wojny te wygrał. Po to, by tenże Kraj pokonał go sam. Tak widzę dziś decyzje Piłsudskiego dokonania zamachu stanu w owym tagicznym maju.
W grudniu 1922 Piłsudski przyjął w Belwederze pierwszego Prezydenta niepodległej Polski, Gabriela Narutowicza. Przyjąl go nie w mundurze Naczelnika Państwa a w szarej kurtce legionowej, symbolicznie tym zaznaczając, że w tej kurtce do Belwederu wszedł i w niej wyjdzie, bo nie o honory i nagrody o Polske walczył. A w toaście dla nowowybranego Prezydanta powiedział: Panie Prezydencie Rzeczypospolitej!
Czuję się niezwykle szczęśliwym, że pierwszy w Polsce mam wysoki zaszczyt podejmowania w moim jeszcze domu i w otoczeniu mojej rodziny pierwszego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej.

Panie Prezydencie, jako jedyny oficer polski służby czynnej, który dotąd nigdy przed nikim nie stawał na baczność, staję oto na baczność przed Polską, którą Ty reprezentujesz, wznosząc toast: Pierwszy Prezydent Rzeczypospolitej niech żyje!. Tenże sam Pisłsudski zmuszony był kilka lat później przejąć władzę i na moście Poniatowskiego odebrać ją od legalnego, drugiego Prezydenta, Stanisława Wojciechowskiego. Osobistego przyjaciela i druha lat PPS-skiej konspiracji i walki z caratem. Ta decyzja zamachu, do której zmusiła go historia, była ciosem, z którego głęboka rana już nigdy się nie zagoiła. Przypuszczam, że to właśnie przyczyniło się do jego przedwczesnej śmierci bardziej niż rak. A początkiem tej osobistej i politycznej klęski Marszałka nie były bagnety bolszewickie a nagonka skrajnej prawicy polskiej na Narutowicza, której efektem było zamordowania pierwszego Prezydenta RP w Zachęcie. Tak, jak dziś największym wrogiem ojczyzny są popłuczyny tamtej ideologii. Ci, którzy znieważają pamięć żołnierzy polskich z I i II wojen światowych; tych, co ginęli za jej woilność na barykadach powstań, frontów i bitew Europy, Azji i Afryki. Ci, którzy idąc fałszywie nazwanym Marszem Niepodległości biją szyby w warszawskich sklepach, niszczą i demolują mienie publiczne i sieja nienawiść do wszystkiego, co w Polsce wyrosło z pieknych, szlachetnych a nie zbrukanych i zakalanych tradycji.Gardze nimi. Sa pomiotami Targowicy i szabrowników polskich, a nie potomkami bohaterów.

Chylę więc czoło wobec pamięci tych prawdziwych i wielkich Polek i Polaków a Rodakom składam najlepsze życzenia w Dniu Niepodległości naszej ojczyzny

Posted in blog Bogumiła (polski), society | Tagged , , , | Leave a comment

Red poppy from field soaked in soldier’s blood

Most of us know the symbolism and history of red poppies. In 1915 John McCrae wrote a poem on his friend’s battlefield grave. The poem had a title “In Flanders Field” The first two rows of first stanza are:
In Flanders fields the poppies blow
Between the crosses, row on row,

over ensuing years the poem grew and grew in popularity. People were memorizing it, reciting, balladeers sung songs using the poem’s words. Thus the red poppy become the symbol of all war cemeteries, of soldiers fallen in the service of their country. And, because of the nature of the symbol (a delicate yet beautiful flower, early and short lived but very resilient), it become an evocative description of young, innocent lives that were lost on the battlefields all over Europe in the I world war. With time, it became a symbol of all lost soldiers in all armed conflicts.
Yet, for me the red poppy is strongly connected with another war, even more tragic and bloody and one of it’s longest and bloodied battle. Of course, I am talking about the 2 world war and about the five month long battle of Monte Cassino on the Italian Front in 1944. Another poet and songwriter-soldier wrote it (similarly as McCrae wrote his) on the ruins of Benedictine monastery atop a mountain guarding the way to Rome. The Monte Cassino. Very quickly the song become extremely popular among Polish soldiers and over the coming years one of the most popular war songs in Poland. I have no idea when I heard it first time. Safe to assume that in infancy because it seemed that I knew it for as lonb as I can remember. The song is called aptly: “The red poppies of Monte Cassino”. As Poland was reborn as an independent state (after 123 years of partition between the empires of Prussia, Russia and Austro-Hungary) on November 11 1918, that day is being observed in Poland not as day of mourning of dead soldiers but as a Day of Independence. But the celebrations, similarly as Canadian’ always begins at the foot of the Tomb of Unknown Soldier in the center of Warsaw with laying of the wreath. So, I must admit, that my first encounter with the red poppy in November was under somewhat false idea of the symbol. I was absolutely sure, although surprised, that the Canadian poppy was in memory of the battle of Monte Cassino! As an avid student of history I knew the details of that battle, and indeed, the entire Italian Front rather well. And because Canadians (alongside Polish 2 Corp under major general Anders) were a serious contributor to the Allied forces in that campaign and suffered terrible and high casualties – it seemed totally convincing that the little red flower that was covering the hills around Cassino was a symbol of Canadian military remembrance, too! Specially that Canadian I Armored Brigade and then the entire Canadian I Corp fought the Germans to capture Monte Cassino. Unsuccessfully and with high losses. As did the Brits, the Gurkhas and extremely bravely, in the first assault in January 1944, the New Zealanders. The mountain stood in the way of entire 5, 8 and 23 US Army, French Corp, Canadian I Corp and Polish 2 Corp. The battle lasted 5 months. It started in January and ended in May 18 19944, when the Polish 12 Regiment of Podolian Lancers entered the ruins of the ancient monastery and raised Polish flag there. The road to Rome was open. The Allied forces lost there over 50 000 soldiers. Historians called the battle of Monte Cassino the bloodiest battle of the entire Western Front in 2 world war. Only few days later the divisions and regiments of the 2 Polish Corp with the support of two Canadian divisions (one infantry and one armoured) smashed the German forces second line of defense. Without the Italian Front and later the capture of Rome, the invasion on Normandy would not be possible probably until the next year. War would not have ended in 1945. Nowhere during the entire 2 war world Polish and Canadian forces where fighting together as closely and in such large numbers as on the Italian Front. It is thus fitting that the tiny, timid flower might serve as a double symbol for both nations – as a poppy from Flanders Field and as a poppy from the hills around Casino in Italy. Here is my translation of the two original stanzas of the poem-song written the day after the battle of Monte Cassino.

Posted in Uncategorized, society, this & that (English) | Tagged , , , , | Leave a comment

Sztuka i jej znaczenie dla Kultury czyli cogito ergo sum

Sztuka i jej znaczenie dla Kultury. Zgrabny tytulik do wypracowania szkolnego lub pracy doktorskiej (różnica polega głównie na długości tekstu i starannym przygotowaniem bibliografii oraz większą dojrzałością życiowo-profesjonalną piszącego). Ale temat wcale nie szkolny czy akademicki li tylko.
Oczywiście można zacząć od wywodów czym jest sztuka i czym jest kultura. Nie kończących się nigdy i poniekąd zbędnych. Więc założyć trzeba, że rozumiemy o co chodzi. I właśnie wchodzenie w szczegóły, dzielenie włosa na czworo doprowadzić może tylko do mętliku i awantury.
Zakładam, że zgadzamy się z faktem, że sztuka jest nieodzownym pokarmem dla kultury. Nie jedynym, ale niezbędnym dla właściwego jej rozwoju. Coś w rodzaju witamin, bez których, już wiemy z biologii, organizmy nie rozwijają się właściwie, są chorobliwe i wątłe. A w końcu wymierają przedwcześnie. No więc koniec tekstu. Teza, odwrotnie, jak w dobrym wypracowaniu – postawiona na końcu, nie na początku, a materiał dowodowy ‘zebrany’ a priori, bez potrzeby przypisów i odwołań.
Tylko … A, no właśnie, te „tylko”.
Tylko czym jest kultura? I czy kultura ogólnie, czy Kultura ta tzw. ‘wysoka’? Kultura (przez małe ‘k”) to między innymi sposób, w jaki pijemy piwo lub wino. Z małego naczynia czy też zanurzając głowę we wspólnej kadzi, beczce lub po prostu korycie? Słowem podstawowe funkcje zachowań społecznych, norm lub nawet zwykłych konwenansów. Tu po prawdzie ta rola Sztuki, jako witamin kultury nie zupełnie jest jasna. Dla tej kultury wysokiej – tak, to jasne. Trudno się określać człowiekiem kulturalnym (a więc obcującym z kultura wysoką), a jednocześnie drwiąco negującym znaczenie sztuki (typu: bo poezja to gryzmoły starych panien i zgorzkniałych kawalerów; oglądanie jakiś wydłubanych w glinie czy kamieniu figurynek to strata czasu, a często lepsze struga w drewnie byle chłopak wiejski; słuchanie rzępolenia jakiejś muzyki, która i tak ni do śpiewania ani tańczenia się nadaje jest równie przyjemne, jak wizyta u dentysty) – o takim osobniku powiemy słusznie, że to prostak. Owszem, obeznanym i respektującym normy obowiązującej kultury (pije piwo z kufla lub puszki a nie z koryta), ale osobnikiem kulturowo i ewolucyjnie słabym, schorowanym. Jedyne, co na ogół po sobie pozostawia to – niestety – geny.
Jednak … A, no właśnie, te „jednak”.
Otóż kultura wysoka przenika do kultury w znaczeniu antropologicznym, behawioralnym. Stąd sztuka ma pośredni wpływ na życie i zachowanie wszystkich żyjących w obrębie danej kultury cywilizacyjnej, a w dzisiejszym świecie błyskawicznego przepływu nie tylko informacji ale i mieszania się kultur specyficznych (masowa emigracja wszystkich i wszędzie) – ma znaczenia dla całej ludzkości.
W krajach demokratycznych podstawą rozwoju społeczeństw jest aktywny dyskurs polityczny. To on decyduje o najbardziej podstawowych zakresach funkcjonowania nie tylko państwa ale i społeczeństwa. A więc, kto kształtuje ten dyskurs polityczny, kto nadaje tego ton i zasięg – ten o kształcie społeczeństwa decyduje najbardziej. Stąd Sztuka, jej twórcy i animatorzy (zarządy i kuratorzy galerii, dyrekcje teatrów, oper, filharmonii, zarządy wydawnictw, redaktorzy naczelni pism kulturalnych, a nawet tygodników i gazet popularnych) mają w tym dyskursie nie tylko prawo ale i obowiązek uczestniczyć. Zwłaszcza ci animatorzy. Dawniej zasadniczymi autorami i uczestnikami dyskursu były dwory panujące (władza) i kościoły (religia). Te dwa czynniki i osiągany przez nich kompromis (lub konflikt rozwiązywany siłowo poprzez wojny lub zamachy) decydowały o kształcie społeczeństw i norm zachowania. Etycznego i ekonomicznego. Dziś ilość dyskutantów powiększyła się niewspółmiernie. Ale nie oznacza to, że wszyscy mają równie ważny lub równie słyszalny głos. Rolę, którą odgrywały kościoły (ciągle w dyskursie politycznym obecne ale z dużo już słabszej i nie jedynej platformy) przejęły siły ekonomiczne (koncerny, oligarchia przemysłowo-bankowa). Artysta, twórca i propagator kultury nie tylko powinien w tym dyskursie uczestniczyć – ma moralny obowiązek to robić. Niekoniecznie poprzez promowanie ideologii, politycznych prądów czy ruchów (de facto lepiej by od tego stronił i zachował pełną niezależność) – raczej przez bezkompromisowy komentarz społeczny. Nie trzeba pisać, malować, komponować utworów pisanych językiem polityki. Wystarczy uczciwie i bez oglądania się na mody i tzw. ‘opinię społeczną’ tworzyć. Nawet wbrew oburzeniem większości, pewnych grup społecznych, religijnych, politycznych. Niech się oburzają – mają do tego prawo w demokracji, niech protestują. Paradoksalnie to właśnie wolność wypowiedzi artystycznej umacnia to ich prawo do protestu. A obowiązkiem animatorów kultury (teatry, galerie publiczne, radio, prasa, wydawnictwa, sale koncertowe) jest tą wolną twórczość pokazywać, udostępniać społeczeństwu. Bez względu na to, że czasem jest kontrowersyjna. Dlatego, że kontrowersja często wymusza myślenie. A myślenie jest zawsze przeciwne status quo, zagraża zastanemu porządkowi rzeczy. I to dobrze. Państwo, Instytucja to trudno określony moloch, który zawsze zasadza się na obronie ustanowionego porządku. Nawet, gdy porządek ten jest jawnie niesprawiedliwy. Natomiast Sztuka i twórczość to okrzyk indywidualny. Jednostki. I nie wolno zapominać, że Państwa i Instytucje powstały oryginalnie po to, by tej jednostce służyć, by zapewnić jej optymalnie w danym czasie możliwe bezpieczeństwo i szanse na rozwój. Tylko, że Państwo i Instytucja to mają do siebie, że się szybko wynaturzają i zaczynają bronić bardziej struktur niż indywidualnego człowieka. Ich mowa staje się językiem propagandy a nie komunikacji. Wtedy jedynym obrońcą tej oryginalnej genezy zakładania społeczności i instytucji społecznych pozostaje zawsze indywidualny artysta, twórca. Mówienie o arte pro arte, o parnasizmie, o abstrakcji, konstruktywizmie, estetyzowaniu, jako prądach twórczych kompletnie apolitycznych jest bzdurą do n-tej potęgi. To były też sposoby podjęcia dyskursu politycznego. Artysta mówiący do Władzy i Społeczeństwa: mam was w, będę pisał, malował, komponował sobie a muzom składa tym samym nie tylko filozoficzne oświadczenie. To oświadczenie na wskroś polityczne, wręcz wywrotowe, rewolucyjne. Więc o tą wolność twórcy dbajmy, bo jest to zapewnienie sobie prawa do zachowania własnej indywidualności. I podmiotowości. Do cogito ergo sum.

W. Smolarek, styl konstruktywizmu

Canada's Golgotha, art. F.D. Wood (1918)

Te trzy przykłady powyżej pokazują odmienne rodzaje sztuki kontrowersyjnej i jej prezentacji. Nie tylko przez styl (kierunek) ale czasami temat lub nawet samą postać artysty (ubiór, zwyczaje, wystąpienia publiczne). A) Konstruktywizm polski repreznetowany przez Smolarka to nie tylko odmienna, w pewnym stopniu abstrakcyjna forma malarstwa. Nie wolno zapominać o okresie i miejscu tej twórczości: doba sowieckiej kontroli państwa w Polsce, ciągle żywy i odmienny estetycznie (i politycznie) kierunek socrealizmu i brak mozliwości wystawiania w jedynych istniejących wtedy, wszystkich pod kuratela partii komunistycznej, galeriach. A wiec styl malarski wymykający się typowej interpretacji cenzora, galeria ‘pod chmurką’, na ulicy (pod Barbakanem warszawskim) niepotrzebująca glejtu urzędu komunistycznego. Czy więc z pozoru absolutnie wizualnie apolityczna twórczość nie była aktywnym udziałem w dyskursie politycznym? Naturalnie, że tak!
B) Dwie głośne i kontrowersyjne plastyczki niemieckie , Ewa i Adel, urządziły w Mediolanie wystawę połączoną z tematyka homoseksualizmu w sztuce. Sam temat kontrowersyjny, zwłaszcza w kraju katolickim (Włochy), w dodatku prezentujący inne od uznanych interpretacje głośnych dzieł z przeszłości. Pisanie historii na nowo czy teź po prostu odfałszowywanie tejże? Same wyzywające i ekstrawaganckie ubiory artystek też służyły właśnie kontrowersyjności. Czy to jest ‘sztuka dla sztuki’ czy aktywny dyskurs polityczny?
C) Bardzo tradycyjna w formie i temacie rzeżba z 1918 roku angielskiego artysty F. D. Wooda, “Kanadyjska Golgota”. Miała być hołdem wobec ofiary złożonej przez żołnierzy kanadyjskich na frontach I WŚ. Ale fakt, że ukrzyżowany żołnierz kanadyjski w oczach bardzo chrześcijańskiej Kanady był profanacją wizerunku Chrystusa (człowiek nie może uosabiać boga) spowodował że rzeźba nie mogła być wystawiana w Canadian War Museum aż do 1989 roku. Przez 70 lat! W tym wypadku nie ma dowodów, że artysta celowo wykonał rzeźbę, by wywołac kontrowersje. Kontrowersja powstała, gdy zareagowały na charakter rzeźby oficjalne środowiska kościelne. Ale efekt był ten sam – próba kontroli sztuki i jej prezentacji otworzyła temnat dyskursu światopoglądowego, a tym samym politycznego.
Każda twórczość autentyczna jest swego rodzaju komentarzem artystycznym wobec otaczającego nas świata. A taki komentarz zawsze może być argumentem w dyskusji politycznej. Gdyż sama wolność wyrażenia tekiego komentarza, a już zwłaszcza wyrażenia publicznego, jest w samej swej istocie argumentem politycznym. Warto byśmy wszyscy to rozumieli. Mówiąc ‘wszyscy’ mam w szczególnej uwadze samych twórców i tych, którzy wystawianiem i drukowaniem twórczości się zajmują. Dobrze jest wyjąć głowy z piasku. Pojęcie twórczości apolitycznej jest absurdem.

Posted in Gadki, Literatura, blog Bogumiła (polski), reflection on culture | Tagged , , , , , | Leave a comment

Literacka Nagroda im. W. Szymborskiej

Tegoroczną Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej otrzymała jedna z moich ulubionych poetek, urodzona w 1921 ale stale twórcza Julia Hartwig. Brawo. Zawsze przy nagradzaniu, oznaczaniu kryje się ryzyko, że to jakby już koniec. Taki wieniec za życia niby jeszcze, ale coś w rodzaju “dziękujemy i dowodzenia”. Naturalnie w przypadku twórcy dobrze po osiemdziesiątce impertynenckie by było składanie życzeń wielu lat radosnej twórczości. Nic nie wskazuje jednak, by Hartwig zamierzała zamilknąć. Rok temu jeszcze wydała najnowszy zbiór swoich wierszy. Bardzo dobrych, refleksyjnych, bardzo osobistych. Wiec można mieć nadzieję, że coś nam jeszcze mądrego podszepnie … Trzeba tylko stale nasłuchiwać, bo poezja na ogół nie krzyczy, nie jest nachalna. A już zwłaszcza poezja Julii Hartwig.

J. Hartwig z tytułowej strony tomiku “Nie ma odpowiedzi” (2001)

(fragment wiersza “Wzniosłość” Julii Hartwig)

Jakże ten Norwid boli
że dumny
a kuchennymi pozwala wpuszczać się schodami
że go uznają jakby przez łaskawość
a nie szanują ani dbają
Dobrze o tobie mówią:
Żeś także wielki pośród tytanów
ale ty zawsze jesz u rogu stołu
genialny parafianin

Posted in Literatura, blog Bogumiła (polski) | Tagged , , | Leave a comment

The day we lost our innocence

Parliament in 1945, Victory Day Parade (Wikimedia Commons)

There are moments in every nation’s history that are immense in events. Often these are wars, battles won or lost. Or glorious celebrations of momentous achievements. Then there are moments of silence, somber and sadness at a grave side of national heroes, beloved leaders, maybe great artists. Those, who epitomized what we call a ‘nation’s character or soul’. And then, there are shocking moments, moments that are neither great nor tragic on a national scale. When nothing great or heroic is being achieved, when no one of a national fame or stature is being mourned. Senseless in a way. Or so we thought. For who would want to commit such a devastating act?
We would mourn, too, if it was a case of some insane poor soul, or someone with an individual vengeance for some perceived injustice suffered. But we would not be shaken to the core, we would still feel safe at home, we would not question our values. We would not feel injured and wounded ourselves, as a nation and as individual citizens.
But what happened yesterday in Ottawa, only a day after similar albeit less symbolic murder of innocent soldier in Quebec wounded us all. Canada was injured. Our soul was devastated.
That wasn’t just a random act of convenient aim. It was carefully prepared and thought through act of violence. It didn’t strike at material things, didn’t even look at causing mass casualties. It aimed at the very heart of Canada. At our soul. The Parliament, which represents power and our political system, the lonely guard at the Tomb of Unknown Soldier. These symbols were chosen deliberately and for a reason. And as response to our actions. There were done by Canadians. Yes, Muslims. Yes, supporters of terrorist group. But Canadians. People who felt so alienated in their country, so powerless and marginalized and that despite their knowledge that they will die themselves or spent most of their lives in prison – they choose to commit ultimate crime. Terrorist acts in itself is an act of self-sacrifice. It is not just an empty violence. It vengeance fueled by passion. It is desperation.
These are not thought aimed at futile search for answers, for some kind of understanding, explanation. There is none. Only a fanatic follower of this type of beliefs could understand it. But these are attempts on my part of seeing what led us to the point we are right now. In Canada. At home.
Would it be the same if we followed the old tradition of peacekeepers, of McKenzie King, Pierre Trudeau and Jean Chretien? Would it be the same if we did not created two types of citizens – the unconditional and the new conditional Canadians? I am not here, in this text passing a judgement which tradition or way is better. Maybe a majority of Canadians do prefer us being involved in wars as an active combatant, combatant very much of certain ideological shade, maybe majority of Canadians do think, as our government does, that it is OK to have two-tiered citizenship of Canadians and almost-Canadians. But if we truly do (I personally don’t) than we have to accept that it does come with certain risks. That if we are committing our soldiers to military conflict than that conflict might come to our shores. That if we are not showing a full respect and equality to all Canadians, then some of them will not show that respect to Canada. Things do not happen in void. Unfortunately and tragically both: good things and bad things.

I was shaken to the core today watching at what was happening on Parliament Hill. Listening to the barrage of gunfire right outside the chambers of our MP, our Prime Minister. I was shaken in horror watching Kevin Vickers, the Sergeant-at-Arms of House of Commons, reloading his gun after he emptied the first round aiming at the young terrorist. It was surreal. And horrifying to the core. I can’t even describe the utmost sadness I felt, when I listened to the news of the death of the young reservist, who was the Honorary Guard at the Tomb of the Unknown Soldier.

That was the most symbolic in a diabolical way. Yesterday, maybe even more than during the campaign in Afghanistan, where almost 160 soldiers have fallen, Canada lost its innocence. Tomorrow will not be just another day. Tomorrow will be truly different day.

Posted in Uncategorized, society, this & that (English) | Tagged , , , , | Leave a comment

Krzysztof Kaczka wśród przyjaciół

w Holland Park w Surrey (z autorem blogu)

W piątek, 19 października, przyjechałem z goszczącym u mnie Krzysztofem Kaczką do domu p.p. Połubińskich na spotkanie z przyjaciółmi z grupy ‘Pegaza’. W gościnnym saloniku pani Krystyny na muzycznego gościa oczekiwali już zebrani stali bywalcy i goście. Zanim przystąpiliśmy do oficjalnej części, zwyczajowo już zaczęliśmy od nieformalnych poznań i rozmów. Obecni wieloletni już ‘pegazowcy’ pamiętali muzyka z czasów jego pierwszego koncertu w Gastown, osiem lat temu. Mieliśmy możliwość znajomość odświeżyć, powspominać. Inni poznali go pierwszy raz. W międzyczasie dojechał lubiany i stały bywalec naszych nieregularnych spotkań, kompozytor Ryszard Wrzaskała, z pękiem nut za pazuchą. O czym nico niżej słów kilka.
Tegoroczna wizyta flecisty związana jest z turą koncertową zorganizowaną w Kolumbii Brytyjskiej przez pianistke Sarę Hagen w ramach prowadzonych przez nią od dwóch ponad lat Poranków Muzycznych przy Kawie. Krzysztof Kaczka wespół z pianistką otwierał te koncerty właśnie w Surrey Art Centre w 2012, kiedy to widziałem się z nim ostatni raz przed tegoroczna wizytą. Jako, że tym razem pobyt jego jest dłuższy i wcześniej o nim wiedziałem, udalo się nam zorganizować to spotkanie.
Po sympatycznych chwilach rozmów kuluarowych przy lampce wina, ciastku i kawie, pani Połubińska oficjalnie otworzyła spotkanie z muzykiem zaskakującą i miłą niespodzianką: otóż wśród szpargałów archiwum ‘Pegaza’ udało jej się odnależć krótkie nagranie filmowe z nieformalnego spotkania z nim sprzed właśnie tych ośmiu lat i obejrzeć przeprowadzony impromptu mini koncert Kaczki i Wrzaskały. Zrodziła się nadzieja, że uda sie może coś takiego powtórzyć i dziś…
Krzysztof Kaczka niejako ad hoc i w bardzo swobodnym stylu zaczął opowiadać o swojej karierze, zwłaszcza jej akademickich początkach i źródłach tak w Polsce, jak i Niemczech i Salzburgu oraz w Paryżu. To naturalnie wiązalo się z pytaniami, na które gość chętnie zgodził się odpowiadać w trakcie swojej opowieści. Nolens volens więc, jego monolog autorski błyskawicznie przemienil się w żywy dialog na wiele głosów. Z koncertu na jeden instrument (gość) zamieniło się to łatwo w pełny koncert symfoniczny. Czasami o wielu tempach, tonacjach i rytmie, używając niekoniecznie nawet tej samej skali… Zwłaszcza, gdy artysta opowiadał o swoim pobycie w Chinach, gdzie związany był stałym kontraktem przez kilka sezonów z jedną z największych orkiestr w Chinach, Orkiestrą Symfoniczną w Guangzhou. Do tego dochodziły anegdotki, jak choćby jedna z niespodziewanego a bardzo miłego spotkania z wielką Wandą Wiłkomirską w Australii. Ale zdecydowanie pobyt w Chinach zainteresował słuchaczy. Zwlaszcza tematy o psach i związane z tym anegdoty i koszmarki… By rozmowa zbytnio na …hmmm, na psy nie zeszła spróbowałem na tematy ciekawej kariery muzycznej pana Krzysztofa ją ponownie naprowadzić. Z częściowym tylko sukcesem. Co mi sie jednak udało, to skłonienie flecisty do przejścia na czysty język muzyki, czyli do fletu i nut. Usłyszeliśmy utwór zapomnianego dziś, a głośnego w XIX wieku kompozytora niemiecko-polskiego, Johanna Gabrielsky’ego. Pewne instrumenty na zwasze już chyba kojarzyć nam się będą ze specyficznymi epokami. I nie chodzi tylko o mało dziś używane instrumenty z lat przeszłych, jak np. klawesyn. Choćby fortepian, mimo iż do dziś jeden z najpopularniejszych i najczęściej używanych, na zawsze łączyć się będzie z muzyką doby romantyzmu. A flet, jeden (w wersjach najróżniejszych) z najstarszych instrumentów, zawsze wydaje mi się powiązany z muzyką baroku. Stąd tak miło i naturalnie utwory Gabrielsky’ego z fletu wydobyte brzmią. Był zresztą kompozytorem, który fletowi poświęcił wiele swoich kompozycji.
Podczas przerwy tak artysta, jak i zabrani goście brylowali od grupki do grupki odświeżając znajomości, przyjaźnie. Miło było porozmawiać z Januszem Gajosem i Joanną Kopplinger o ich nadchodzącej premierze czołowego polskiego osiągnięcia teatralnego – „Tanga” Sławomira Mrożka. Cieszy mnie, że reżyser, niezastąpiony Marek Czuma podjął się tego poważnego wyzwania artystycznego. Do rzeczy bardzo znanych, głośnych i owianych wręcz legendą trudno się przymierzać. Ale teatr bez wizji artystycznej, bez kreatywnej odwagi staje niczym więcej niż budką suflera. Więc brawo dla zespołu i szefostwa Teatru Polskiego w Vancouverze za tą odwagę i tą wizję!
Ale wróćmy na moment do tych rulonów nut przyniesionych na początku spotkania przez Ryszarda Wrzaskalę. Zanim wszyscy zdążyli do swoich miejsc zasiąść rozległy się ponownie dźwięki fletu do akompaniamentu pianina. Zaczął się kompletnie impromptu grany koncert, specjalnie dla Krzysztofa Kaczki wybranych utworów Ryszarda Wrzaskały. Znane wszystkim zebranym miłe tony i melodie kompozytora w jego aranżacji na flet. Jak przesmaczny deser po obiedzie. Kto wie, może w niedalekiej przyszlości, gdzies w Kuwejcie, lub Chinach ktoś słuchac będzie tych utworów Wrzaskały w wykonaniu Krzysztofa Kaczki? Czemu w Kuwejcie? Ano, bo na najbliższy sezon akademicki pan Krzysztof Kaczka zaangażowany został do głownej uczelni muzycznej tego kraju. Więc wypada przygotowywać się do tytułowania go per pan profesor Krzysztof Kaczka. Co dziwić nie może, bo od lat prowadzi specjalne klasy mistrzowskie po uczelniach rozsianych na całym niemal globie. W obu Amerykach, w Azji i Europie.
Po zakończeniu tury kanadyjskiej leci do Chille, by w Ambasadzie Polskiej wespół ze swoim muzycznym partnerem, niemieckim gitarzystą Perry Schack’iem, dać koncert z okazji obalenia Muru Berlińskiego i zwycięstwa „Solidarności”. Potem powtorzy ten koncert w Ottawie dla Ambasady Polskiej w Kanadzie. No a potem, potem, to już chyba Kuwejt. Piszę ‘chyba’, bo po prawdzie z Krzysztofem Kaczką nigdy nic nie wiadomo. Berlin, Warszawa, Paryż, Nowy Jork czy Vancouver – każdego dnia można się spodziewać go tam spotkać.
Pożegnania z gronem przyjaciół ‘pegazowskich’ w Surrey trwalo długo i serdecznie. Przy okazji pani Krytyna sprezentowała mu piekne pudełeczko polskich śliwek w czekoladzie. Za co i ja jej dziękuję, bo następnego dnia pomogłem Krzysztofowi w kosztowaniu tych delicji …

Posted in blog Bogumiła (polski), scena | Tagged , , , , | Leave a comment

Kto jest twoim właścicielem?

Sąd Najwyższy Kanady pierwszy raz od ponad 20 lat stara się na to pytanie odpowiedzieć. Specyficznie mówiąc, Sąd stanął przed zagadnieniem prawa do skorzystania z pomocy przy zakończeniu swego życia (assisted end of life right) lub, jak inni to określają, prawa do pomocy przy decyzji samobójstwa (the right to assisted suicide). Jeszcze bardziej uściślając, chodzi o decyzje zakończenia życia w sytuacjach przewlekłej i nieuleczalnej choroby, która powoduje narastające i nieustępujące cierpienie fizyczne oraz skorzystania w tej materii z pomocy medycznej (aplikacja środków uśmiercających lub przyśpieszających zgon w trybie prędkim i możliwie bezbolesnym). To temat, o którym nie bardzo lubimy w sposób szczery rozmawiać, mimo że dotyczy bezpośrednio wszystkich z nas bez wyjątku i wobec tego pytania wielu z nas stanie nieuchronnie. Pytanie jest bardzo szczegółowe i nie generalne, tzn. nie sugeruje jakiegoś trendu do masowych samobójstw osób, które z jakichkolwiek bardzo lub mniej ważnych przyczyn chciałyby odejść z tego świata i nie chcąc robić tego w sposób gwałtowny i związany z przemocą. Nie otwierałoby to drzwi do wizyt u lekarza osób zmęczonych, załamanych życiem z prośbą o bezbolesny zastrzyk śmiercionośny. Dotyczy jedynie osób skazanych na nieustanne cierpienia fizyczne lub zwiększającą się nieuchronnie utratą władz umysłowo-mentalnych i fizycznych jednocześnie przy niemożliwości medycyny powstrzymania degradacji życia. I tylko i wyłącznie wobec osób będących w stanie samodzielnie i jasno takie żądanie postawić. Chodzi jednocześnie o zapewnienie śmierci łagodnej i godnej, bez dramatycznych i brutalnych usiłowań samozadawania sobie śmierci (samobójstwo tradycyjnie rozumiane) i często z fizycznej nieudolności niemożliwe do samowykonania. Jest to temat jednego z największych tabu. Większość kultur współczesnych, nawet tych opartych na daleko posuniętych wolnościach osobistych od tego się odżegnuje. W dodatku nie tylko nie lubimy mówić o własnej śmierci (i często żyjemy tak, jakbyśmy zapomnieli, że umrzemy kiedyś bez najmniejszej wątpliwości) to, de facto boimy się jej. Lęk przed nią jest jakby częścią naszego kodu genetycznego. I poniekąd jest. Dochodzą do tego kwestie etyczne wynikające z wierzeń religijnych (olbrzymia większość współczesnych religii zakłada, że bóg lub bogowie są jedynymi dawcami życia, więc jedynymi decydentami o czasie śmierci) lub przekonań filozoficznych. Ale w świecie narastających uprawnień wolności osobistych i poszerzania zakresu państwa cywilnego (a więc praw stanowionych poza dogmatem religijnym) nieuniknionym jest żądanie absolutnej własności własnego życia. Słowem dogmatu świeckiego – ja jestem jedynym właścicielem “ja”. Znamy stare powiedzenie| nic o mnie beze mnie”. Państwo i tak często o życiu i jego końcu swoich obywateli decyduje – każde wysłanie żołnierza do jakiegoś dosłownego czy symbolicznego okopu – jest świadomym ryzykiem, że te jego życie kończymy. Każdego dnia na oddziałach palliatywnych zagładzamy na śmierć dziesiątki osób. To nie jest śmierć ani naturalna ani łagodna. Jest brutalna wobec konających i brutalna wobec najbliższych. Wydaje mi się, że raz postawione, takie pytania będą powracać tak długo, aż pewnych uprawnień do medycznie wspomaganego zakończenia życia nie ustanowimy. \nie wiem, jakie decyzje bym podjął, gdybym sam kiedyś stanął wobec takiego, ostatecznego, dylematu. Lub inaczej, prawdziwiej – wydaje mi się, że wiem teraz ale nie mogę być pewny czy decyzji nie zmienię, gdy wobec tego problemu stanę, o ile stanę. Co wiem, to fakt, że jest dla mnie nieznośnym by ktokolwiek inny mógł odmawiać mi prawa do mojego życia i MOJEJ śmierci. Jeżeli moje wierzenia religijne lub przekonania filozoficzne mi takich decyzji podejmować nie pozwolą, to znaczy takich decyzji nie podejmę.
Podobnie było przed laty, gdy padały pierwsze decyzje o małżeństwach osób tej samej płci. Też od nielicznych ale głośnych, padały ostrzeżenia o zagrożeniu ‘tradycyjnej’ rodziny i ‘tradycyjnego’ małżeństwa. I nic. Patrzę dziś przez okno i dalej stosunkowo normalni ludzie chodzą ulicami, drzewa rosną koronami do góry. Trochę więcej młodych zakochanych, szczęśliwych, że resztę życia spędzą ze sobą wspólnie. I niektórzy, tak jak to było w tych typowych małżeństwach, przekonują się z czasem, że nie. Wcale nie do końca. W każdym razie nie do końca życia. W międzyczasie są jednak szczęśliwi. A to chyba ważne. No i niektórym udaje się tej przysięgi dotrzymać. Powstały nowe tradycyjne małżeństwa. I nie słyszałem ani jednego wypadku z setek milionów ludzi w państwach, w których te zmiany małżeńskie wprowadzono o przypadku zmuszenia do ślubu mężczyzny z mężczyzną faceta, który tego nie chciał i który wolałby wziąć ślub z dziewczyną. Dać ludziom prawa, których się domagają a na ogół potrafią z nich korzystać rozsądnie.
Obecny dylemat przed Sądem Najwyższym w Kanadzie wydaje się być początkiem długiej dyskusji, która nas, jako społeczeństwo, czeka. O ile Sąd przychyli się do wydania orzeczenia, że obecne prawa w tej kwestii są niekonstytucyjne, ta dyskusja będzie krótsza i dotyczyć będzie głownie limitów i ograniczeń takiej wolności. O ile utrzyma status quo – dyskusja nie zamilknie a będzie jedynie dłuższa i być może trudniejsza. Wolność i demokracja nie są łatwe. Przez swą naturę właśnie maja tendencje poszerzania się, zwiększania. Czasami jakiś ruch, prąd czy partia zatrzymuje ten bieg wydarzeń. Ale tylko na chwilę. Każde prawie dziesięciolecie w krajach demokratycznych otwiera nowe obszary wolności osobistych. Być może to jest ten nowy, nieopanowany jeszcze obszar.

Posted in Cywilizacja, blog Bogumiła (polski), society | Tagged , , | Leave a comment

Koncerty Krzysztofa Kaczki i Sary Hagen w Kanadzie

Sarah Hagen i Krzysztof Kaczka w Carnegie Hall, w Nowym Jorku

Wrócić należy chyba do wspomnień sprzed lat; zimowy Vancouver 2006 roku, zaspy śniegu na chodnikach, w jednej ze stylowych kamienic w Gastown za sprawą K. Połubińskiej i grupy pegazowców, w uroczej sali z małym proscenium i olbrzymim oknie z widokiem na Burard Inlet dwóch muzyków: drobna Sarah Hagen przy fortepianie i rosły, przystojny flecista Krzysztof Kaczka. W lokalnej prasie pisałem wówczas:
Koniec listopada przyniósł bardzo nietypową, jak na Vancouver pogodę. 26 listopada śnieżyca szalała od rana i samochody na ulicach tańczyły piruety, jak na tafli lodowiska. Mimo to, lub jakby na przekór, nucę co chwila całkiem bezwiednie zapamiętane takty i melodie ze wspaniałego koncertu. Tu zacina zimny śnieg, a ty jeszcze w transie gorącej Habanery w fantazyjnej przeróbce Francois Borne. W innej zaś przeróbce pana Fryderyka Szopena ścigają cię znajome dźwięki Rossiniego. Jak w każdej dziedzinie sztuki, tak i w muzyce – geniusze porywają geniuszy i zachęcają do muzycznych zabaw, przekomarzań, nowych wariacji. Do takich właśnie uczt dla melomanów zaprosiła nas właśnie tego dnia grupa „Pod skrzydłami Pegaza” [...]Na scenie olbrzymia choinka przypominająca o nadchodzących świętach przybrana ozdobami w kształcie instrumentów muzycznych nadawała miły nastrój ciepła. Do fortepianu zasiada urocza Sarah Hagen, a obok staje przystojny młody gość z Polski, flecista Krzysztof Kaczka. Wśród gości Minister Kultury Kolumbii Brytyjskiej, pan Stan Hagen (tak, to nie przypadkowa gra nazwisk, Stan Hagen jest dumnym tatą utalentowanej i cenionej pianistki z Vancouver Island), Ambasador R.P. pan Stanisław Ogrodziński i Konsul Generalny R.P. pan Maciej Krych oraz reprezentanci Prezydenta miasta. Flet, choć w popularności bity przez fortepian i skrzypce, nie bez kozery, obok harfy, jest ulubionym instrumentem bogów i muz. Zwłaszcza w rękach tak utalentowanego muzyka, jak Krzysztof Kaczka. Pan Krzysztof ma za sobą studia w Akademiach Muzycznych w Warszawie i Krakowie oraz prestiżowej Akademii w Monachium i podyplomowe studia w Mozarteum w Salzburgu, gdzie pracowal pod opieką światowej sławy muzyka, prof. Irene Grafenauer. [...] […] Sarah Hagen , sama uznana pianistka koncertowa, potrafiła ze swej roli wywiązać się świetnie. Jest zawsze pewne ryzyko, gdy muzyk solista występuje w roli akompaniatora.  Czasem zapomina o tym, jaka jest rola muzyka towarzyszącego i gra „pierwsze skrzypce”. Duet Sary i Krzysztofa był jednak pełnym sukcesem. Jej subtelna, delikatna gra i stała uwaga na tempo utworu i skalę crescend partnera-solisty tworzyły niepowtarzalną spójnię i czysty dźwięk kompozycji. [...] Paganinowskich możliwości popisu technicznego dostarczyły fleciście utwory Dopplera (Węgierska Fantazja Pastoralna) i oczywiście zawsze popularne, rzecz można szlagierowe wykonanie Fantazji Błyskotliwej z Carmen Bizet’a. Z przyjemnością dużą można było wysłuchać bodaj premierowego wykonania w Vancouverze Sonaty na flet i fortepian (Allegro moderato, Andante cantabile, Allegro con brio i Molto vivace) Tadeusza Szeligowskiego – kompozytora rzadko grywanego na Zachodnim Wybrzeżu Pacyfiku. Krzysztof Kaczka panował nad instrumentem i słuchaczami niepodzielnie.  Dźwięki, tony i ich barwa, jakie dobywał z instrumentu świadczyły nie tylko o kunszcie technicznym muzyka, ale i jego możliwościach interpretacyjnych. To jest różnica między poprawnym graniem utworu a umiejętnością malowania muzycznych krajobrazów, portretów. Nie trzeba być znawcą muzyki, który zauważy każdą zgubioną nutkę – wystarczy muzykę kochać, by się dać tym obrazom porwać, uciec w zasłuchanie się.  Ale na to potrzebni są muzycy klasy Krzysztofa Kaczki Bardzo przyjemnym prezentem Sary Hagen dla głownie polskich słuchaczy była jej interpretacja Scherza op.31 Fryderyka Szopena. [...] Jak sam Krzysztof Kaczka powiedział w rozmowie: „grać w zasadzie na jakimkolwiek instrumencie może się nauczyć każdy. Czytać muzykę też. Ale umiejętność czytania i pisania nie tworzy z nikogo pisarza”. Dla nas, maluczkich, którzy tej – bagatelka – umiejętności i talentu nie mają pozostaje jednak jedna wielka i bezcenna umiejętność: umiejętność słuchania i kochania muzyki. Pewny jestem, że Krzysztof Kaczka da nam jeszcze wielokrotnie możliwość skorzystania z tej umiejętności. […]

Krzysztof Kaczka w Jordani

I jakoż życzeniu mojemu stała się zadość – równo prawie dwa lata temu, pisałem więc na tymże blogu:
Trwające właśnie w Kanadzie Dni Kultury (tradycyjnie ostatnie dni września) zainicjowano w Surrey Art Centre rozpoczęciem nowej serii koncertowej organizowanej przez kanadyjska pianistkę, Sarę Hagen. Urocze przedpołudniowe koncerty, zwane Coffee Concerts, otworzyła w czwartek, 27 września (2012 – przyp. wł.) wyjątkową przyjemnością: solistą pierwszego koncertu był świetny flecista polski, Krzysztof Kaczka. […] Krzysztof Kaczka jest od ponad roku zatrudniony w jednej z czołowych orkiestr symfonicznych w Chinach, w mieście Guangzhou. Jak mi ze śmiechem powiedział; ot, taka 20 milionowa mieścina. W Surrey, w sali Studio Theater wszystkie miejsca były zajęte, atmosfera bardzo sympatyczna. Artyści grali trzy utwory: Sonatę skrzypcową nr 18 G dur z częściami Allegro con spirito i Allegro mistrza Mozarta. Jako, że duża ilość kompozycji pisana była dla solowych popisów instrumentów innych niż flet – muzycy często uciekają się do ponownej aranżacji i dostosowania partytury do własnych potrzeb instrumentalnych. Tak też i stało się z tą sonatą, którą Krzysztof Kaczka zamienił ze skrzypcowej na sonatę na flet i fortepian. Zwłaszcza część druga, Allegro, zabrzmiała bardzo świeżo i wprowadziła słuchaczy w nastrój oczekiwania następnych interpretacji muzycznych. Niewątpliwa ciekawostką była prezentacja muzyki Wilhelma Gabrielskiego.Gabielski (lub, w najczęściej spotykana wersji: Gabrielsky) był zapomnianym dziś , a w dobie wczesnego romantyzmu niemieckiego cenionym muzykiem na dworze króla Prus. W 1814 grał w teatrze w Szczecinie, a od 1816 już na stałe w Berlinie w kapeli królewskiej. […] Dla zebranej w Surrey publiczności Kaczka przygotował Adagio i Wariacje na Flet opus71 Gabrielskiego. Była to muzyka niezwykle żywa, oryginalna. Wyraźnie sugerowała kompozytora dojrzałego i zdolnego. Co tworzyło dobrą parę w zestawieniu z równie dojrzałym i zdolnym wykonawcą w Surrey. Sarah Hagen wywiązała się z roli akompaniatora wyśmienicie. Jej fortepian tworzył idealne, subtelne tło dla fletu. Natomiast ostatni, trzeci utwór koncertu, Sonata A dur Cesara Francka, autora słynnego Panis Angelicum, pozwolił tej uroczej parze muzyków na jednoczesne rozwinięcie skrzydeł. Franck, francusko-belgijski kompozytor romantyczny, w tej sonacie pozwala obu instrumentom na pełen duet, dialog muzyczny. [...] A Krzysztof Kaczka tak, jak nagle i niespodziewanie się pojawił, tak równie nagle odjechał do Banff, potem Toronto i Nowego Jorku. Miejmy nadzieję, że na kolejne spotkanie muzyczne nie będziemy musieli czekać znowu tyle lat ile od poprzedniego koncertu w Gastown.
I znowu życzeniom moim stała się zadość! Już w najbliższym czasie Krzysztof Kaczka odwiedzi BC ponownie, do czego go bardzo gorąco namawiałem. I tym razem dzięki niezastąpionej Sarze Hagen, która w międzyczasie stała się autentycznym promotorem muzyki klasycznej w Zachodniej Kanadzie. Dzięki tej zadzierzgniętej przed wieloma laty profesjonalnej i osobistej przyjaźni Krzysztofa i Sary będziemy mogli ich ponownie słuchać w kilku miejscach w drugiej połowie października. Od siebie dodam, że Krzysztof jest jednym z nielicznych muzyków-globtroterów siedzących stale na walizkach. Śledząc jego muzyczne peregrynacje dostaje czasem zawrotów głowy! Jeżeli dziś jest w Pekinie, to znaczy, że jutro będzie w Hanoi, a pojutrze w Salzburgu lub Berlinie. Po drodze zahaczając o Toruń lub Warszawę. Oszałamiający pęd. I wszędzie pełne klasy studentów muzyki oczarowanych jego ‘lekcjami mistrza’. Oto “rozkład jazdy” Sary i Krzysztofa w serii Kawowych Koncertów Muzyki Klasycznej:

20 pażdziernika w Cowichan Theater w Cowichan
23 października w Surrey Art Centre
24 października w Chilliwack Cultural Centre
27 października w Courtney w Sid Williams Theater
28 pażdziernika w Nanimo, w Port Theatre
29 października w Mapple Ridge Act Art Centre.

Koncerty w tej serii organizowane są w godzinach przedpołudniowych i na ogół poprzedzane kawą z ciastkiem i spotkaniem z wykonawcami. Czyż można sobie wyobrazic milsze rozpoczęcie dnia? Szczegóły podane są pod każdą datą, która zawiera link (łącze) do odpowiednich stron internetowych danej sali koncertowej. Życzę udanych przedpołudni muzycznych. W programie artyści grać będą utwory Sergieja Prokofiewa, W. A. Mozarta, Antoniego Dvoraka i Fryderyka Szopena.

Posted in blog Bogumiła (polski), scena | Tagged , , , , | Leave a comment


As expected, Canadian Parliament approved new military intervention in Iraq. No, this time it is not a war against Iraq but against ISIS (the new so called Caliphate). So, in a way, it is a war to defend Iraq. Or whatever is left of this destroyed and failed state.
It is a the gravest moment in political actions when a country decides to sent it’s troops into military actions. Wars are very easy to start. Sometimes almost impossible to stop. Therefore every government usually strife to have a full support of entire Parliament ergo nation behind a decision to sent soldiers to harm’s way. Prime Minister failed in his effort. The measure was passed in the Parliament by simply majority votes of the governing party. All other parties voted against it. As it is not a simply business act, be it budgetary, economical or social in nature, it is symbolical that the Parliament did not support it in a more inclusive way.
It is also a measure of the entire many years of of Steven Harper style of governing. Divisive, not conciliatory by any means. Cant really recall any instance when Canadian Prime Minister extended his hand to others in any other gesture than dismissive one. Growing very tire of his leadership. I suspect that he grew tired of it, too.
And today’s announcement of Canadian and Ontario’s Environmental Commissioners just added to it. All the talk about North and Arcic, all the posturing about protecting our land, waters and air slowly but surely as not to harm the economy – just an empty rhetoric. Grandiose posturing void of any substance. Sad. In my thirty years in Canada it is the only government whos entire action plan seems to be based on anger, intolerance to any opinion that is different and arrogance to all, who do not agree with everything Mr. Harper does. No wonder our society today is different, too. Displays more of similar traits. They say that the fish starts go bad from the head … .

Posted in Uncategorized, society, this & that (English) | Tagged , , , | Leave a comment